Zaraza ziemniaczana, wywoływana przez Phytophthora infestans, może porażać ziemniaki i pomidory. Rozwija się bardzo szybko podczas chłodnej, wilgotnej pogody i w sprzyjających warunkach może zniszczyć całą uprawę. Nie każda brunatna plama jest jednak zarazą — pomidory częściej cierpią również na alternariozę lub septoriozę.
Charakterystyczne objawy na liściach
Plamy są duże, nieregularne, brunatne i mają szarozieloną krawędź. Nie zatrzymują się wyraźnie na głównych nerwach. Podczas wilgotnej pogody na spodzie liścia, przy brzegu zmiany, może pojawić się delikatny biały nalot. Porażenie szybko przechodzi przez ogonki, a całe fragmenty rośliny brązowieją jak po przymrozku.
Alternarioza zaczyna się zwykle na starszych liściach i tworzy plamy z koncentrycznymi pierścieniami. Septorioza daje liczne drobne plamki z jaśniejszym środkiem. Te różnice są ważne, ponieważ zaraza wymaga znacznie szybszej reakcji.
Objawy na łodygach i owocach
Na łodygach powstają twarde, ciemnobrązowe zmiany. Pomidory mają firmowe, brunatne plamy, które powiększają się i mogą objąć znaczną część owocu. Później w uszkodzoną tkankę wnikają bakterie, powodując miękką zgniliznę.
Na ziemniakach porażone bulwy przebarwiają się na brązowo, czerwono lub fioletowo i łatwo ulegają wtórnemu gniciu. Nie przechowuj podejrzanych bulw ze zdrowymi.
Kiedy zagrożenie jest największe
UMN Extension podaje, że chorobie sprzyjają temperatury około 16–21°C oraz długotrwała wilgoć. Kilka chłodnych, deszczowych dni i mokre noce to sygnał, by codziennie oglądać rośliny. Długotrwała gorąca i sucha pogoda hamuje rozwój patogenu, ale nie cofa istniejących uszkodzeń.
Co zrobić po zauważeniu podejrzanych zmian
Nie chodź między mokrymi roślinami. Usuń podejrzane liście lub całe silnie porażone krzaki, wkładając je bezpośrednio do worka. Nie kompostuj ich obok uprawy. Oczyść narzędzia i ręce. Podlewaj wyłącznie ziemię i popraw przewiew przez podwiązanie pędów oraz usunięcie chwastów.
W przydomowym ogrodzie preparaty nie zawsze są zalecane ani skuteczne po rozwinięciu choroby. Jeśli rozważasz ochronę chemiczną, użyj wyłącznie środka dopuszczonego aktualnie do pomidora lub ziemniaka i organizmów grzybopodobnych. Zabiegi zapobiegawcze wykonane przed infekcją są skuteczniejsze niż oprysk rośliny, która już w większości zbrązowiała.
Jak ograniczyć ryzyko w kolejnych latach
Nie sadź pomidorów i ziemniaków w tym samym miejscu przez kilka lat. Używaj zdrowych sadzonek oraz kwalifikowanych sadzeniaków. Usuwaj samosiewy ziemniaka i nie pozostawiaj stert odrzuconych bulw, w których patogen może przetrwać. Wybieraj odmiany odporne lub tolerancyjne, zachowuj szeroki rozstaw i stosuj nawadnianie kroplowe.
Najważniejsza jest szybka identyfikacja. Jedna mała plama nie uzasadnia paniki, ale duże, szybko rosnące zmiany po chłodnych deszczach wymagają natychmiastowej kontroli całej uprawy.
