To nie jest scena z hollywoodzkiego filmu wojennego – to słowa, które naprawdę padły w Pentagonie. Sekretarz obrony Stanów Zjednoczonych Pete Hegseth wygłosił deklarację, po której eksperci na całym świecie dosłownie łapią się za głowy. Organizacje praw człowieka biją na alarm, a prawnicy międzynarodowi nie mogą uwierzyć w to, co usłyszeli.
Polski generał Bogusław Pacek został zapytany o tę sprawę i jego odpowiedź jest równie wstrząsająca, co sama wypowiedź Hegsetha. To, co powiedział o bezradności międzynarodowych instytucji, powinno dać do myślenia każdemu z nas. Przeczytaj do końca, bo ta historia zmienia postrzeganie tego, jak naprawdę wygląda współczesna wojna.
„No quarter” – dwa słowa, które wstrząsnęły światem
Kiedy Pete Hegseth stanął przed kamerami podczas briefingu prasowego w Pentagonie, nikt nie spodziewał się tego, co zaraz usłyszy. Sekretarz obrony USA użył wyrażenia „no quarter”, które w języku wojskowym ma jedno, przerażająco jednoznaczne znaczenie. Chodzi o prowadzenie operacji bez brania jeńców – żadnej litości, żadnego pardonu dla tych, którzy chcą się poddać.
Te dwa słowa nie są zwykłą retoryką polityczną czy pustym straszeniem przeciwnika. W prawie międzynarodowym zasada „no quarter” jest wprost zakazana przez Konwencje Genewskie i uznawana za zbrodnię wojenną. Kiedy padają z ust człowieka odpowiedzialnego za najpotężniejszą armię świata, ich ciężar gatunkowy jest trudny do przecenienia.
Hegseth nie zatrzymał się na tym jednym sformułowaniu – poszedł znacznie dalej. Stwierdził publicznie, że konflikt z Iranem nigdy nie miał być uczciwą walką i że Stany Zjednoczone celowo uderzają w przeciwnika, gdy ten już leży. Co więcej, zaznaczył, że właśnie tak powinno być i nie widzi w tym niczego złego.
Organizacje praw człowieka podniosły alarm – ich reakcja była natychmiastowa
Nie trzeba było długo czekać na lawinę reakcji ze strony międzynarodowych organizacji humanitarnych. Eksperci od praw człowieka jednogłośnie stwierdzili, że słowa Hegsetha mogą zostać odczytane jako oficjalne przyzwolenie na łamanie prawa międzynarodowego przez amerykańską armię. To nie jest kwestia interpretacji – to jest kwestia odpowiedzialności za słowa, które padają na najwyższym szczeblu władzy.
Środowiska prawnicze na całym świecie dosłownie zawrzały po tej konferencji prasowej. Prawnicy specjalizujący się w prawie konfliktów zbrojnych wskazują, że taka deklaracja może mieć daleko idące konsekwencje nie tylko wizerunkowe, ale i prawne. Jeśli słowa Hegsetha znajdą odzwierciedlenie w rzeczywistych rozkazach wydawanych żołnierzom, mamy do czynienia z sytuacją bez precedensu w najnowszej historii.
Obrońcy praw człowieka podkreślają, że nawet w czasie wojny istnieją granice, których żadna armia nie powinna przekraczać. Zakaz zabijania jeńców wojennych i osób chcących się poddać to fundament cywilizowanego prowadzenia konfliktów zbrojnych. Złamanie tej zasady cofałoby świat o dekady w kwestii ochrony ludzkiego życia na polu walki.
Polski generał przerwał milczenie – jego słowa uderzają jak obuchem
Generał Bogusław Pacek, zapytany przez dziennik „Fakt” o ocenę wypowiedzi szefa Pentagonu, nie owijał w bawełnę. Przyznał wprost, że chce wierzyć, iż deklaracja Hegsetha była mocno przesadzona w stosunku do tego, co faktycznie dzieje się na irańskim teatrze działań wojennych. Ta ostrożna nadzieja polskiego generała sama w sobie mówi wiele o powadze sytuacji.
Jednocześnie Pacek jasno zaznaczył, że gdyby dochodziło do faktycznych naruszeń prawa międzynarodowego, każde zaangażowane państwo musiałoby liczyć się z poważnymi konsekwencjami. Wymienił tu społeczność międzynarodową, Organizację Narodów Zjednoczonych oraz Międzynarodowy Trybunał Karny jako instytucje, które powinny reagować na takie sytuacje. Jego ton był stanowczy, ale wyczuwało się w nim coś więcej niż zwykły niepokój.
Najważniejsze padło jednak na samym końcu – i to właśnie te słowa powinny spędzać sen z powiek każdemu, kto wierzy w międzynarodowy porządek prawny. Generał Pacek dodał gorzką puentę, że wymienione przez niego instytucje międzynarodowe po prostu bywają nieskuteczne. Ta brutalna szczerość polskiego wojskowego obnażyła prawdę, o której wielu ekspertów mówi jedynie za zamkniętymi drzwiami – że nawet jeśli prawo międzynarodowe istnieje na papierze, jego egzekwowanie wobec najpotężniejszych graczy na świecie to zupełnie inna historia.
