Unia Europejska chce ponownie otworzyć rozmowę o polskim zakazie importu ukraińskich produktów rolnych. Nie chodzi jeszcze o formalną decyzję, która z dnia na dzień zmieni sytuację na granicy. Sygnał z Brukseli jest jednak wyraźny: Komisja Europejska uważa, że dalsze utrzymywanie ograniczeń coraz trudniej obronić argumentami gospodarczymi.
Do Polski przyjeżdża unijny komisarz do spraw rolnictwa Christophe Hansen. Według informacji podanych przez Money.pl za PAP, ma spotkać się między innymi z ministrem rolnictwa Stefanem Krajewskim oraz ministrem finansów Andrzejem Domańskim. W planie jest także wystąpienie w Sejmie.
Tematem rozmów będzie embargo na import produktów rolnych z Ukrainy. To sprawa szczególnie wrażliwa politycznie, bo po rosyjskiej inwazji na Ukrainę i liberalizacji handlu część państw sąsiadujących z Ukrainą, w tym Polska, alarmowała o zakłóceniach na rynkach rolnych. Dla rolników był to jeden z najważniejszych argumentów za utrzymaniem ochronnych barier.
Komisja Europejska patrzy dziś na sprawę inaczej. Hansen wskazuje, że Bruksela pozostaje w stałym kontakcie z władzami Polski, Słowacji i Węgier, ponieważ ograniczenia importowe mają stać w sprzeczności z pogłębioną i kompleksową umową o wolnym handlu zawartą z Ukrainą.
Najmocniejszy politycznie fragment stanowiska komisarza dotyczy rozdzielenia dwóch porządków: opłacalności politycznej i sensu ekonomicznego. Hansen ocenił, że nawet jeśli ograniczenia mogą mieć polityczne uzasadnienie, to gospodarczo go nie mają. Dodał też, że dostępne dane przeczą konieczności ich dalszego utrzymywania.
To ważne zastrzeżenie, bo w debacie o ukraińskim imporcie bardzo łatwo przejść od ostrych deklaracji do prostego wniosku, że embargo albo zostanie utrzymane bez zmian, albo natychmiast zniknie. Z wypowiedzi unijnego komisarza wynika raczej, że Komisja Europejska chce naciskać na Warszawę poprzez rozmowy i argumenty, a nie ogłaszać gotowy scenariusz na najbliższe dni.
Hansen nie chciał przesądzać, jakie kroki może podjąć Komisja Europejska, jeśli Polska nadal będzie utrzymywać embargo. Nie wskazał również, czy i kiedy mogłaby ruszyć procedura dotycząca naruszenia prawa Unii Europejskiej. To oznacza, że na tym etapie polityczny ciężar sprawy jest większy niż jej formalne konsekwencje.
Komisarz zapowiada natomiast, że będzie przypominał polskim ministrom o zabezpieczeniach zapisanych w umowie handlowej z Ukrainą. Według jego argumentacji mają one chronić interesy polskich rolników. Hansen wskazuje także, że handel nie działa wyłącznie w jedną stronę: oprócz importu istnieje eksport, a polskie rolnictwo może korzystać z dostępu do ukraińskiego rynku.
Jako przykład podał Podlasie i tamtejszy sektor mleczarski. W ramach umowy z Ukrainą zliberalizowano eksport mleka w proszku i mleka fermentowanego. Zdaniem Hansena tworzy to potencjalny rynek zbytu dla polskich produktów.
Ten argument może być jednym z trudniejszych w krajowej dyskusji. Dla części rolników najważniejsze pozostaje ryzyko presji cenowej i obawa przed powtórką problemów z pierwszego okresu po liberalizacji handlu. Komisja Europejska podkreśla z kolei, że obecne rozwiązania przewidują niższe kontyngenty i mechanizmy ochronne.
Hansen przyznał, że po 2022 roku w państwach sąsiadujących z Ukrainą wystąpiły zakłócenia. Jednocześnie twierdzi, że zostały one rozwiązane przez obowiązującą od listopada 2025 roku głęboką i kompleksową umowę o wolnym handlu.
Spór będzie więc dotyczył nie tylko samego embarga, ale także zaufania do unijnych bezpieczników. Dla Brukseli ograniczenia importowe są problemem, bo uderzają w logikę wspólnego rynku. Dla Warszawy temat pozostaje politycznie ryzykowny, bo dotyka rolników, protestów i poczucia, że koszty wojny oraz pomocy Ukrainie nie mogą spadać na jedną grupę zawodową.
Na razie pewne jest jedno: Komisja Europejska chce, by Polska wróciła do rozmowy o końcu embarga. Nie oznacza to jeszcze, że zakaz zniknie z dnia na dzień. Oznacza jednak, że presja z Brukseli będzie widoczna, a polski rząd będzie musiał przedstawić argumenty mocniejsze niż samo polityczne bezpieczeństwo tej decyzji.
