Spór wokół decyzji Karola Nawrockiego i reakcji Wołodymyra Zełenskiego coraz mocniej wchodzi do krajowej polityki. W centrum znalazła się Koalicja Obywatelska, której część elektoratu oczekiwała ostrzejszej odpowiedzi na ukraińskie gesty dotyczące UPA.
Najmocniej wybrzmiał głos byłego wyborcy KO, który zadeklarował, że nie poprze już tej formacji. Jego wpis pokazuje, że sprawa orderu i pamięci o Wołyniu przestała być tylko dyplomatycznym konfliktem, a stała się testem wiarygodności dla rządu Donalda Tuska.
Jeden wpis stał się symbolem szerszego rozczarowania
W debacie po decyzji prezydenta Karola Nawrockiego o odebraniu Wołodymyrowi Zełenskiemu Orderu Orła Białego pojawiły się głosy wyborców, którzy dotąd identyfikowali się z Koalicją Obywatelską. Najmocniejszy z nich dotyczy zarzutu, że formacja Donalda Tuska lawiruje wtedy, gdy część opinii publicznej oczekuje jasnego stanowiska po stronie polskiej pamięci historycznej.
Jeden z rozczarowanych sympatyków KO napisał, że głosował na tę formację od lat, ale nie zrobi tego ponownie. W jego ocenie nie da się jednocześnie deklarować obrony polskich interesów i unikać jednoznacznej reakcji na działania Zełenskiego, które część Polaków odczytała jako prowokację.
Ten głos jest politycznie kłopotliwy, bo nie pochodzi z tradycyjnego zaplecza prawicy. Uderza w punkt szczególnie wrażliwy dla KO: utrzymanie wyborców centrowych i liberalnych, którzy niekoniecznie chcą zmiany rządu, ale oczekują od niego bardziej stanowczej postawy w relacjach z Ukrainą.
Sprawa UPA wróciła w najbardziej zapalnym momencie
Bezpośrednim tłem sporu jest decyzja Zełenskiego o nadaniu ukraińskiej jednostce wojskowej imienia Bohaterów UPA. Dla wielu Polaków to nie jest symbol neutralny, lecz odwołanie do formacji kojarzonej z ludobójstwem na Wołyniu i pamięcią o dziesiątkach tysięcy zamordowanych cywilów.
Właśnie dlatego decyzja Nawrockiego o odebraniu Orderu Orła Białego wywołała tak gwałtowne reakcje. Zwolennicy tego kroku uznali go za obronę polskiej godności i granic historycznej wrażliwości, a krytycy wskazywali na ryzyko pogorszenia relacji z państwem walczącym z rosyjską agresją.
KO znalazła się w środku tego napięcia. Każde zbyt miękkie stanowisko może zostać odczytane jako lekceważenie pamięci o ofiarach Wołynia, a każda zbyt ostra reakcja grozi politycznym konfliktem z Kijowem i oskarżeniami o osłabianie wspólnego frontu wobec Rosji.
Dla Tuska to nie tylko spór o dyplomację
Największym problemem Donalda Tuska jest to, że ta sprawa dotyka emocji, których nie da się łatwo przykryć komunikatem o odpowiedzialności międzynarodowej. Dla rozczarowanych wyborców KO liczy się nie tylko to, co rząd mówi o bezpieczeństwie Ukrainy, ale także to, czy potrafi jasno postawić granicę w sprawach polskiej historii.
W tle tej dyskusji pojawia się także wątek spadku poparcia dla rządu w sondażach z ostatnich miesięcy. Bez konkretnych liczb trudno przesądzać o skali zjawiska, ale polityczny sygnał jest czytelny: spór z Zełenskim może dołożyć kolejny element do szerszego zmęczenia częścią decyzji obozu władzy.
Dla KO szczególnie groźne jest to, że krytyka nie musi od razu oznaczać przejścia wyborców do jednej konkretnej partii. Wystarczy spadek mobilizacji, deklaracja pozostania w domu albo poszukiwanie ugrupowania bardziej stanowczego w sprawach tożsamości i bezpieczeństwa, aby zmienić rachunek polityczny przed kolejnymi wyborami.
Elektorat chce jasnego sygnału
Spór o Order Orła Białego i reakcje ukraińskich polityków stał się testem języka, jakim polskie partie mówią o relacjach z Kijowem. Pomoc Ukrainie po rosyjskiej agresji pozostaje ważnym elementem polskiej polityki bezpieczeństwa, ale nie zamyka debaty o pamięci historycznej i granicach symbolicznych gestów.
Rozczarowany wyborca KO ujął to najostrzej: albo politycy potrafią jednoznacznie stanąć po polskiej stronie w sprawach uznawanych za fundamentalne, albo wyborcy zaczną uznawać ich postawę za lawirowanie. To zdanie może boleć obóz Tuska bardziej niż krytyka ze strony przeciwników, bo brzmi jak zarzut od człowieka, który wcześniej dawał mu mandat.
Jeżeli podobne głosy będą się mnożyć, KO będzie musiała odpowiedzieć nie tylko na pytanie o Ukrainę, ale także o własną definicję polskiej racji stanu. W przeciwnym razie spór o Zełenskiego może zostać zapamiętany jako moment, w którym część jej wyborców uznała, że rząd nie mówi wystarczająco jasno w ich imieniu.
