Włodzimierz Czarzasty próbował tłumaczyć ukraińskie podejście do Stepana Bandery i UPA, ale Leszek Miller nie zostawił tej wypowiedzi bez odpowiedzi. Były premier zareagował krótko, ostro i bez dyplomatycznych ozdobników. Jego słowa szybko stały się symbolem sprzeciwu wobec relatywizowania sporu o Wołyń.
To nie była akademicka dyskusja o historii. Pytanie dotyczyło tego, czy Ukraina może wejść do Unii Europejskiej z Banderą na sztandarach, a odpowiedź Czarzastego otworzyła jeden z najbardziej drażliwych tematów w polskiej polityce.
Czarzasty mówił o ukraińskiej historii
W programie Bogdana Rymanowskiego w Polsat News Włodzimierz Czarzasty odniósł się do sprawy nadania jednej z ukraińskich jednostek wojskowych nazwy Bohaterów UPA. Marszałek Sejmu i lider Nowej Lewicy bronił Ukraińców, wskazując, że Ukraina ma własną historię. Podkreślał też, że Polacy mają prawo do swojego osądu po tragedii na Wołyniu.
Najbardziej kontrowersyjny fragment dotyczył pytania, czy Ukraina może wejść do Unii Europejskiej ze Stepanem Banderą na sztandarach. Czarzasty mówił, że obie strony myślą o banderowcach inaczej. Jednocześnie apelował o konieczność życia obok siebie mimo historycznych różnic.
Polityk porównał sytuację do pojednania Niemiec i Francji po wojnach. Ten argument miał pokazać, że nawet bardzo bolesna historia nie musi przekreślać przyszłej współpracy. W polskiej debacie o Wołyniu takie zestawienie natychmiast musiało jednak wywołać ostrą reakcję.
Miller odpowiedział bez długiego wywodu
Leszek Miller zareagował na słowa Czarzastego na platformie X. Były premier i były lider SLD napisał krótko: „Bzdura panie Czarzasty”. Właśnie ta lakoniczność sprawiła, że riposta zabrzmiała tak mocno.
Miller nie budował wielostronicowej polemiki ani nie próbował łagodzić tonu. Jednym zdaniem odciął się od sposobu, w jaki Czarzasty mówił o ukraińskiej polityce historycznej. Dla wielu odbiorców była to reakcja tym bardziej znacząca, że pochodziła od polityka z lewicową przeszłością.
Wypowiedź byłego premiera pokazała, że spór o UPA i Wołyń nie przebiega dziś wyłącznie po prostych liniach partyjnych. Nawet w środowiskach wywodzących się z dawnej lewicy pojawia się sprzeciw wobec tonu, który może być odczytywany jako usprawiedliwianie ukraińskiej narracji. To dlatego jedno zdanie Millera wywołało tak duży rezonans.
Rymanowski wskazał na rachunek sumienia
W trakcie rozmowy pojawił się także argument o historycznym pojednaniu Francji i Niemiec. Bogdan Rymanowski odpowiedział, że te państwa potrafiły dokonać rachunku sumienia. W odniesieniu do Ukrainy padła sugestia, że takiego rachunku sumienia wciąż brakuje.
Ten moment dobrze pokazuje, gdzie tkwi zasadniczy spór. Czarzasty akcentował potrzebę życia ze sobą mimo różnic, a jego krytycy wskazują, że pojednanie wymaga wcześniejszego uznania winy i szacunku dla ofiar. Bez tego porównanie do Francji i Niemiec brzmi dla wielu Polaków jak zbyt łatwe zamknięcie bolesnego tematu.
Sprawa nie dotyczy wyłącznie historyków ani politycznych komentatorów. Dla rodzin ofiar Wołynia i dla wielu wyborców pamięć o UPA pozostaje kwestią moralną, a nie tylko dyplomatyczną przeszkodą. W takim kontekście każde słowo o Banderze i wejściu Ukrainy do UE działa jak zapalnik.
Decyzja Zełenskiego wraca w tle tej awantury
Cała wymiana zdań toczy się po decyzji Wołodymyra Zełenskiego dotyczącej nazwy ukraińskiej jednostki wojskowej. Nadanie jej imienia Bohaterów UPA uruchomiło w Polsce falę krytyki. W odpowiedzi Karol Nawrocki odebrał Zełenskiemu Order Orła Białego, co jeszcze mocniej podniosło temperaturę relacji Warszawa-Kijów.
Ukraińska Powstańcza Armia jest w polskiej debacie łączona z ludobójstwem na polskiej ludności cywilnej na Wołyniu i w Małopolsce Wschodniej w latach 1943-1945. Właśnie dlatego temat Bandery i UPA nie jest traktowany jak zwykły spór o symbole. Dla wielu Polaków to kwestia pamięci o dziesiątkach tysięcy zamordowanych osób.
Na tym tle wypowiedź Czarzastego została odebrana jako próba łagodzenia czegoś, czego łagodzić się nie da. Miller swoją krótką odpowiedzią uchwycił emocję tej części opinii publicznej, która uważa, że przyjaźń z Ukrainą nie może oznaczać milczenia wobec gloryfikacji UPA. Dlatego jego wpis zadziałał mocniej niż rozbudowany komentarz.
Lewica też ma problem z ukraińską historią
Najciekawsze w tej sprawie jest to, że spór wybuchł między politykami kojarzonymi z szeroko rozumianą lewicą. Czarzasty próbował szukać języka współistnienia mimo różnic historycznych, a Miller natychmiast uznał tę argumentację za błędną. To pokazuje, że temat Wołynia rozsadza tradycyjne podziały polityczne.
Polska debata o Ukrainie coraz częściej krąży wokół pytania, gdzie kończy się strategiczne wsparcie, a zaczyna rezygnacja z własnej pamięci. Jedno zdanie Millera przypomniało, że dla wielu osób ta granica została już naruszona. I właśnie dlatego słowa „Bzdura panie Czarzasty” wybrzmiały jak coś więcej niż zwykła internetowa riposta.
