Karol Nawrocki i Donald Tusk na co dzień stoją po przeciwnych stronach politycznej barykady, ale w sprawie Ukrainy pojawił się zaskakujący wspólny ton. Decyzja Wołodymyra Zełenskiego dotycząca jednostki Sił Zbrojnych Ukrainy uruchomiła w Polsce falę reakcji. Tym razem premier nie podważył stanowiska prezydenta.
To rzadki moment, w którym spór partyjny schodzi na dalszy plan. W centrum znalazły się UPA, Order Orła Białego i pytanie, jak daleko Polska powinna iść w relacjach z Kijowem mimo bolesnej pamięci historycznej.
Decyzja Zełenskiego uderzyła w czuły punkt
Napięcie zaczęło narastać po decyzji Wołodymyra Zełenskiego dotyczącej jednej z jednostek Sił Zbrojnych Ukrainy. Jej nowa nazwa odwołuje się do „Bohaterów UPA”, co w Polsce natychmiast wywołało polityczne i społeczne poruszenie.
Ukraińska Powstańcza Armia pozostaje dla wielu Polaków symbolem dramatycznych wydarzeń z okresu II wojny światowej. Z działalnością tej formacji wiązane są zbrodnie dokonane na polskiej ludności na Wołyniu i w Małopolsce Wschodniej.
W takim kontekście sprawa szybko przestała być tylko wewnętrzną decyzją ukraińskich władz. Stała się testem tego, czy Kijów rozumie polską wrażliwość i czy Warszawa będzie potrafiła zareagować jednym głosem.
Nawrocki postawił sprawę Orderu Orła Białego
Karol Nawrocki zasugerował możliwość odebrania Wołodymyrowi Zełenskiemu Orderu Orła Białego. Ta wypowiedź natychmiast odbiła się szerokim echem, bo dotyczyła najwyższego polskiego odznaczenia i prezydenta państwa, które od lat otrzymuje od Polski ogromne wsparcie.
Dyskusja przestała przez to dotyczyć wyłącznie historii. Pojawiło się pytanie, czy symboliczne wyróżnienia mogą pozostawać bez związku z bieżącymi decyzjami politycznymi i pamięcią o ofiarach.
Nawrocki postawił więc sprawę w sposób, który trudno zignorować. Jeżeli ukraińskie państwo honoruje nazwę UPA, polska strona ma prawo ocenić, czy dotychczasowe gesty wobec Zełenskiego nadal są właściwe.
Tusk nie podważył stanowiska prezydenta
Do sprawy odniósł się również Donald Tusk. Premier przyznał, że sam mógłby zareagować inaczej niż Karol Nawrocki, ale jednocześnie zrozumiał motywy stojące za jego stanowiskiem.
Najważniejsze było jednak to, że Tusk nie zamierzał podważać oceny prezydenta dotyczącej ostatnich wydarzeń w Kijowie. W realiach ostrego konfliktu politycznego w Polsce taki sygnał brzmi wyjątkowo mocno.
Szef rządu mówił także o potrzebie utrzymania wspólnego stanowiska Polski w sprawach ukraińskich i rosyjskich. Zaznaczał, że nikt nie powinien próbować wykorzystywać tej sytuacji do budowania podziałów między rządem a prezydentem.
Warszawa oczekuje ruchu po stronie Kijowa
Mimo kontrowersji kontakty dyplomatyczne nie zostały zerwane. Do Warszawy przybył szef ukraińskiego wywiadu wojskowego Kyryło Budanow, który spotkał się z przedstawicielami polskiego rządu oraz osobami odpowiedzialnymi za koordynację służb specjalnych.
Rozmowy dotyczyły zarówno bieżącej współpracy, jak i tematów historycznych obciążających relacje obu państw. W tle pojawił się jednak czytelny sygnał: Warszawa oczekuje, że to Kijów znajdzie sposób na rozwiązanie problemu wywołanego własną decyzją.
Tusk przypomniał jednocześnie, że Polska nadal uczestniczy w międzynarodowych przedsięwzięciach związanych z odbudową Ukrainy. Zaznaczył jednak, że dalszy rozwój relacji będzie zależał także od tego, jak Ukraina potraktuje sporne kwestie historyczne.
Rzadka zgodność może być ostrzeżeniem dla Ukrainy
Zgodny ton Nawrockiego i Tuska jest dla Kijowa sygnałem poważniejszym niż kolejna partyjna krytyka. Jeśli dwa najważniejsze ośrodki władzy w Polsce nie chcą w tej sprawie grać przeciwko sobie, Ukraina traci możliwość liczenia na wewnętrzny spór w Warszawie.
Najbardziej wymowny jest fakt, że decyzja o nazwie jednej jednostki wojskowej zdołała uruchomić dyskusję o odznaczeniu, dyplomacji i przyszłości relacji między państwami. To pokazuje, jak głęboko w polskiej polityce zakorzeniony jest temat UPA.
Jeżeli Kijów nie zaproponuje rozwiązania, sprawa może wracać przy każdej kolejnej rozmowie o pomocy, odbudowie i wspólnej strategii wobec Rosji. Tym razem Warszawa wysłała sygnał, że nawet najostrzejszy spór wewnętrzny nie musi przesłonić pamięci historycznej.
