Abonament RTV od lat irytuje Polaków, ale jego likwidacja nie musi oznaczać końca płacenia. W debacie pojawił się wariant powiązania nowej opłaty z rocznym rozliczeniem PIT. Dla państwa byłoby to prostsze i skuteczniejsze, dla wielu podatników może jednak oznaczać zupełnie nowy obowiązek.
Największe emocje budzi możliwość objęcia opłatą także tych osób, które nie mają klasycznego telewizora.
Stary abonament coraz bardziej odstaje od codzienności
Obecny system opłat opiera się na rejestrowaniu odbiorników radiowych i telewizyjnych. Do tego dochodzą osobne wpłaty, blankiety, kontrole i procedury egzekucyjne. Dla wielu gospodarstw domowych brzmi to jak rozwiązanie z poprzedniej epoki.
Problemem jest także niska ściągalność. Część zobowiązanych nie płaci, a państwo musi ponosić koszty upomnień i administracji. System staje się więc drogi nawet wtedy, gdy nie przynosi oczekiwanych wpływów.
Zmienił się również sposób korzystania z mediów. Smartfon, laptop, tablet i platformy streamingowe często zastępują tradycyjny odbiornik. To podważa sens opłaty zależnej od posiadania konkretnego urządzenia.
Właśnie dlatego wraca pomysł głębokiej reformy. Spór nie dotyczy już tylko tego, czy abonament jest lubiany. Chodzi o to, kto ma finansować media publiczne i w jaki sposób państwo ma pobierać pieniądze.
PIT daje prosty pobór, ale otwiera polityczną awanturę
Najbardziej dyskutowany wariant zakłada doliczenie opłaty przy rocznym rozliczeniu podatkowym. Mechanizm przypominałby inne należności publiczne obsługiwane przez system PIT. Podatnik widziałby kwotę w rozliczeniu, bez osobnych przelewów i rejestracji odbiornika.
Z punktu widzenia administracji to rozwiązanie bardzo wygodne. Pobór byłby łatwiejszy, a skuteczność znacznie wyższa niż przy obecnym abonamencie. Zniknęłaby też część kosztów związanych z kontrolami i egzekucją.
Dla obywateli sprawa wygląda mniej jednoznacznie. Automatyczna opłata może być odebrana jako nowa danina, nawet jeśli formalnie zastąpiłaby stary abonament. Szczególnie mocno zareagują osoby, które dotąd nie płaciły, bo nie miały zarejestrowanego odbiornika.
Politycznie to temat bardzo łatwy do zapalenia. Hasło likwidacji abonamentu brzmi atrakcyjnie, ale dopisek o opłacie z PIT zmienia odbiór całej reformy. Rządzący będą musieli tłumaczyć, że uproszczenie nie oznacza ukrytej podwyżki.
Największy spór dotyczy tych, którzy telewizora nie mają
Nowy model mógłby objąć szerszą grupę niż dotychczasowy abonament. W praktyce płaciłby podatnik składający roczne zeznanie, a nie tylko właściciel konkretnego urządzenia. To właśnie ten punkt wywołuje najwięcej pytań.
Osoba korzystająca wyłącznie z internetu mogłaby zostać potraktowana tak samo jak ktoś z telewizorem i radiem. Dla części odbiorców będzie to argument, że reforma odrywa opłatę od realnego korzystania z tradycyjnych mediów. Dla zwolenników zmiany to z kolei sposób na finansowanie wspólnej usługi publicznej.
Nie ma jeszcze przesądzonej kwoty. W debacie pojawiają się propozycje od kilkunastu do kilkudziesięciu złotych miesięcznie albo jednorazowej rocznej składki. Dopóki nie ma projektu ustawy, każda liczba pozostaje elementem dyskusji, a nie obowiązującą stawką.
Ważne jest też to, że nowa opłata najpewniej nie zależałaby od liczby urządzeń w domu. Jeden podatnik i jedno gospodarstwo mogłyby zostać rozliczone według prostej stawki. Prostota systemu nie usuwa jednak sporu o sprawiedliwość.
Zwolnienia mają łagodzić reformę, ale konkretów nadal brakuje
Wśród potencjalnie zwolnionych wymienia się seniorów o niskich dochodach. Padają też osoby z niepełnosprawnościami, bezrobotni i gospodarstwa o najniższych przychodach. Rozważane są również zwolnienia dla osób pobierających określone świadczenia socjalne.
Na razie nie ma jednak przepisów, które rozstrzygałyby katalog ulg. Nie ma też terminu wejścia zmian ani ostatecznej konstrukcji nowej opłaty. To oznacza, że podatnicy powinni oddzielać polityczne zapowiedzi od gotowego prawa.
Największe znaczenie będzie miał projekt ustawy. Dopiero on pokaże, czy opłata obejmie wszystkich podatników, jak zostaną zapisane wyjątki i czy system będzie roczny czy miesięczny. Bez tego łatwo o panikę opartą na niedopowiedzeniach.
Jedno jest pewne: temat finansowania mediów publicznych nie zniknie. Abonament w obecnej formie ma coraz mniej obrońców. Spór przenosi się więc z pytania o likwidację na pytanie, czym państwo zastąpi nielubiany obowiązek.
