Władysław Kosiniak-Kamysz broni programu SAFE najmocniejszym możliwym językiem. Szef MON przekonuje, że niewykorzystanie unijnych pieniędzy na obronność byłoby „zbrodnią” i „zdradą” wobec Polski oraz kolejnych pokoleń. Krytycy odpowiadają, że za tymi miliardami kryje się niebezpieczne zadłużenie i ograniczenie suwerenności państwa.
Spór dotyczy pieniędzy, które mają zasilić modernizację polskiej armii, ale także tego, kto naprawdę będzie decydował o kierunku zbrojeń. Rząd pokazuje podpisane umowy i inwestycje w bezpieczeństwo. Przeciwnicy pytają, czy Polska nie wchodzi w mechanizm, który uzależni ją od Brukseli, Berlina i Paryża.
Szef MON mówi o bezpieczeństwie dzieci i wnuków
Władysław Kosiniak-Kamysz podczas podsumowania udziału Polski w pierwszym etapie programu SAFE przekonywał, że chodzi o inwestycję w bezpieczeństwo przyszłych pokoleń. Mówił, że obecne wydatki mają sprawić, by dzieci i wnuki nie musiały płacić krwią za bezpieczeństwo Polski.
Według szefa MON niewykorzystanie pieniędzy z tego mechanizmu byłoby zdradą i zbrodnią. Tak mocne słowa pokazują, że rząd chce przedstawić SAFE jako konieczność, a nie jedną z kilku możliwych opcji finansowania armii.
Kosiniak-Kamysz podkreślał też skalę podpisanych umów. W ciągu trzech dni miało zostać zawartych 62 umowy na 120 mld zł z polskim przemysłem zbrojeniowym.
Rząd pokazuje kontrakty, krytycy pytają o koszty
Minister obrony zestawiał te liczby z okresem rządów PiS, wskazując, że w osiem lat poprzedniej władzy zawarto umowy z polskim przemysłem zbrojeniowym na 97 mld zł. W narracji rządu obecne tempo ma dowodzić przełomu.
Krytycy patrzą jednak nie tylko na liczbę podpisów, ale także na pochodzenie pieniędzy. SAFE jest mechanizmem pożyczkowym, a więc oznacza zobowiązania, które państwo będzie musiało obsługiwać.
Największa obawa dotyczy tego, czy Polska będzie miała pełną swobodę w wydawaniu tych pieniędzy. Jeżeli warunki programu będą faworyzować europejski przemysł zbrojeniowy, część komentatorów uzna to za ograniczenie możliwości wyboru sprzętu z USA, Korei Południowej lub innych kierunków.
Tysiące żołnierzy czy miliardy długu?
Rząd przekonuje, że nie ma czasu do stracenia, a polski przemysł zadeklarował wykonanie zamówień do 2030 roku. W logice MON szybkie kontrakty są odpowiedzią na zagrożenie ze strony Rosji i potrzebę budowy realnego potencjału odstraszania.
Opozycyjni i publicystyczni krytycy mówią jednak o osłabieniu finansowym państwa. Wskazują, że Polska ma ogromne potrzeby w służbie zdrowia, finansach publicznych i podstawowych usługach, a kolejne zadłużenie będzie oznaczało odsetki oraz mniejszą elastyczność budżetu.
Ten konflikt jest trudny, bo obie strony odwołują się do bezpieczeństwa. Jedni mówią o bezpieczeństwie militarnym, drudzy o bezpieczeństwie finansowym i społecznym państwa.
Spór o Brukselę i przemysł zbrojeniowy
Najostrzejsza krytyka programu SAFE dotyczy ryzyka uzależnienia polskich decyzji obronnych od Unii Europejskiej. Padają zarzuty, że Polska może zostać wciągnięta w finansowanie europejskiego, szczególnie niemieckiego i francuskiego przemysłu zbrojeniowego.
Zwolennicy programu odpowiadają, że ogromna część umów ma trafiać do polskiego przemysłu, a bez dodatkowych pieniędzy modernizacja armii będzie wolniejsza. Dla nich najważniejsze jest tempo i skala inwestycji.
Przeciwnicy wskazują natomiast, że nawet inwestycje w polskie zakłady nie znoszą pytania o warunki pożyczki, koszty obsługi długu i polityczne konsekwencje wchodzenia w unijny mechanizm finansowania obronności.
SAFE stanie się jednym z najgorętszych sporów
Program SAFE nie będzie już technicznym tematem dla urzędników i wojskowych. Po słowach Kosiniaka-Kamysza o „zbrodni” i „zdradzie” stał się pełnowymiarowym sporem politycznym.
Rząd będzie przedstawiał go jako historyczną szansę na wzmocnienie armii. Krytycy będą mówić o długu, ograniczaniu suwerenności i niepewności, czy polskie interesy nie zostaną podporządkowane większym graczom w Unii.
Najważniejsze pytanie brzmi, czy podpisane kontrakty rzeczywiście przełożą się na szybkie dostawy sprzętu i realne wzmocnienie Wojska Polskiego. Jeśli tak, rząd zyska mocny argument. Jeśli nie, słowa o „zbrodni i zdradzie” mogą wrócić do Kosiniaka-Kamysza w najmniej wygodnym momencie.
