Komisja Europejska przyjęła pakiet rozwiązań dotyczących dodatkowych emerytur, bo publiczne świadczenia w wielu przypadkach nie wystarczają do utrzymania odpowiedniego poziomu życia. W tle jest starzenie się społeczeństwa, zmiany na rynku pracy i coraz większy strach o dochody po zakończeniu aktywności zawodowej. Maria Luis Albuquerque mówi wprost, że każdy powinien móc utrzymać dobry poziom życia na emeryturze.
Bruksela podkreśla, że nowe działania mają uzupełniać emerytury publiczne, a nie je zastępować. W pakiecie są między innymi systemy monitorowania uprawnień, tablice wskaźników i automatyczna rejestracja do programów dodatkowych. Zobacz, gdzie kryją się najważniejsze pieniądze, limity i zasady dla polskich oszczędzających.
Bruksela uderza w problem, którego seniorzy boją się najbardziej
Pakiet przyjęty przez Komisję Europejską dotyczy pracowniczych i indywidualnych programów emerytalnych. Ich zadaniem ma być wzmocnienie dodatkowych dochodów po zakończeniu pracy. To odpowiedź na demografię i rynek pracy, które coraz mocniej naciskają na systemy emerytalne.
Komisja zaznacza, że proponowane działania nie mają zastąpić emerytur publicznych. Publiczne świadczenia pozostają podstawą systemów w państwach członkowskich. Dodatkowe programy mają działać obok nich i dawać seniorom większą finansową odporność.
W dokumentach pojawia się bardzo konkretna obawa. W wielu przypadkach emerytury publiczne nie wystarczą do utrzymania odpowiedniego poziomu życia. Szczególnie mocno wskazano osoby w trudniejszej sytuacji oraz kobiety.
Luka emerytalna między kobietami a mężczyznami wynosi 24,5 proc. To liczba, która pokazuje, że temat nie dotyczy tylko abstrakcyjnych reform. Dla wielu gospodarstw domowych chodzi o realną wysokość dochodu po przejściu na emeryturę.
Automatyczny zapis i nowe narzędzia mają zmienić sposób planowania starości
Jednym z elementów pakietu są systemy monitorowania uprawnień emerytalnych. Mają dawać obywatelom lepszy wgląd w ich prawa i prognozowane świadczenia. Dzięki temu przejście na emeryturę ma być planowane z większą świadomością, a nie dopiero w ostatniej chwili.
Komisja proponuje też tablice wskaźników emerytalnych. Mają one pokazywać decydentom pełniejszy obraz stabilności i adekwatności systemów emerytalnych. Chodzi zarówno o emerytury publiczne, jak i dodatkowe.
Najwięcej emocji może budzić automatyczna rejestracja w programach emerytur dodatkowych. Pracownicy mieliby być domyślnie zapisywani do takich programów. Jednocześnie zachowywaliby prawo do rezygnacji.
Bruksela przekonuje, że celem jest zwiększenie popytu i podaży na dodatkowe emerytury. Inicjatywa ma być zgodna z kompetencjami państw członkowskich w zakresie organizacji krajowych systemów. Podkreślono też autonomię partnerów społecznych, jeśli odpowiadają za tworzenie i zarządzanie programami.
Zasada ostrożnego inwestora może zdecydować, ile naprawdę urosną oszczędności
Pakiet obejmuje również wniosek dotyczący dyrektywy IORP II. Chodzi o usprawnienie instytucji pracowniczych programów emerytalnych i zwiększenie ich skali. Jednocześnie Komisja chce znosić nadmierne ograniczenia inwestycyjne przy wzmocnionym nadzorze.
Drugi wniosek ustawodawczy dotyczy ogólnoeuropejskich indywidualnych produktów emerytalnych. Komisja chce zwiększyć atrakcyjność OIPE dla oszczędzających i uczestników rynku finansowego. Ten element jest ważny także dla osób, które myślą o oszczędzaniu poza klasycznym systemem publicznym.
Osobno doprecyzowano zasadę ostrożnego inwestora. Reguluje ona sposób, w jaki dostawcy produktów emerytalnych inwestują i zarządzają portfelami aktywów. Inwestycje mają być prowadzone w najlepszym długoterminowym interesie uczestników i beneficjentów.
Komisja wskazuje, że zasada ta była różnie interpretowana w państwach członkowskich. To mogło ograniczać dywersyfikację oraz inwestowanie w akcje. Nowe wytyczne mają otworzyć drogę do wyższych długoterminowych zwrotów i nowych źródeł finansowania gospodarki UE.
Polacy mają już OIPE i PPK, ale kwoty oraz warunki trzeba znać bardzo dokładnie
OIPE działa w Polsce na podstawie ustawy z 7 lipca 2023 r. Przepisy weszły w życie 26 września 2023 r. Produkt jest zbliżony do IKE i funkcjonuje w trzecim filarze emerytalnym.
Ministerstwo Finansów jako dużą zaletę OIPE wskazuje możliwość inwestowania transgranicznego. Ważna jest też możliwość przenoszenia produktu przy zmianie miejsca zamieszkania z jednego państwa UE do innego. To rozwiązanie ma więc pasować do bardziej mobilnego stylu pracy i życia.
Dochody z gromadzenia oszczędności na subkoncie OIPE mogą korzystać ze zwolnienia z podatku dochodowego od osób fizycznych. Dotyczy to gromadzenia oszczędności, wypłat dla oszczędzającego, wypłat dla uprawnionych po jego śmierci i wypłat transferowych. Zwolnienie nie działa jednak wtedy, gdy ktoś gromadził oszczędności na więcej niż jednym subkoncie OIPE, chyba że przepisy przewidują wyjątek.
Roczny limit wpłat na OIPE odpowiada trzykrotności przeciętnego prognozowanego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej. W 2026 r. limit w Polsce wynosi 28 260 zł. To konkretna kwota, którą osoby planujące dodatkową emeryturę powinny znać przed podjęciem decyzji o wpłatach.
PPK i PPE pokazują, jak różnie można odkładać pieniądze na później
PPK to dobrowolny, prywatny system długoterminowego oszczędzania dla osób zatrudnionych. Funkcjonuje na podstawie ustawy z 4 października 2018 r. Tworzą go wspólnie pracownik, pracodawca i państwo.
Wpłata podstawowa pracodawcy wynosi 1,5 procenta wynagrodzenia stanowiącego podstawę wymiaru składek emerytalnych i rentowych. Pracodawca może zadeklarować wpłatę dodatkową do 2,5 procenta wynagrodzenia. Pracownik co do zasady finansuje wpłatę podstawową w wysokości 2 procent wynagrodzenia i może dołożyć wpłatę dodatkową do 2 procent.
Państwo dopłaca do PPK niezależnie od wysokości dochodów pracownika. Po co najmniej trzech miesiącach oszczędzania można otrzymać 250 zł wpłaty powitalnej. Następnie, po spełnieniu warunków, konto może być zasilane kwotą 240 zł rocznie.
PPE działa inaczej, bo może je dobrowolnie utworzyć pracodawca jako program zakładowy albo międzyzakładowy. Składkę podstawową finansuje pracodawca i może ona wynosić maksymalnie 7 proc. wynagrodzenia uczestnika. Dostęp do środków w PPE następuje co do zasady po osiągnięciu określonego wieku, między innymi po ukończeniu 60 lat albo po przyznaniu emerytury i ukończeniu 55 lat.
