Waldemar Żurek zapowiedział pytania do Stanów Zjednoczonych i Węgier o podstawy prawne podróży Zbigniewa Ziobry. Telewizja Republika podała, że były minister opuścił Węgry i udał się do USA, a TVN24 opublikował zdjęcie mające pokazywać go na lotnisku Newark. Najważniejszy spór nie dotyczy już samego miejsca pobytu, lecz dokumentów, które umożliwiły podróż.
Żurek pisał o braku ważnych dokumentów i oczekiwaniu współpracy. Ziobro odpowiadał w TV Republika, że korzystał z procedur związanych z azylem i posiadał dokument pozwalający poruszać się po świecie. Bez weryfikacji prawnej nie wolno przesądzać, która strona ma rację.
Informacja Republiki wywołała reakcję rządu
Telewizja Republika poinformowała, że Zbigniew Ziobro opuścił Węgry i udał się do Stanów Zjednoczonych. To natychmiast wywołało polityczną burzę. Sprawa jest szczególnie drażliwa, bo wcześniej liczono, że zmiana władzy na Węgrzech ułatwi sprowadzenie byłego ministra do Polski.
TVN24 opublikował zdjęcie otrzymane od widza, które miało pokazywać Ziobrę na lotnisku Newark w New Jersey. Autor fotografii twierdził, że polityk był tam widziany w sobotę. Samo zdjęcie jest elementem medialnym, a nie pełnym wyjaśnieniem procedury podróży.
Najmocniej zareagował Waldemar Żurek. Minister sprawiedliwości zapowiedział, że Polska zwróci się do USA i Węgier z pytaniem o podstawy prawne opuszczenia Węgier i wjazdu do Stanów Zjednoczonych. W jego komunikacie pojawił się wątek braku ważnych dokumentów.
To przesuwa środek ciężkości z pytania „gdzie jest Ziobro” na pytanie „jak tam dotarł”. Dla rządu to kwestia skuteczności wcześniejszych zabezpieczeń. Dla Ziobry to okazja do pokazania, że działał w ramach procedur.
Żurek chce znać podstawy prawne podróży
Minister sprawiedliwości wskazał, że Polska podejmowała kroki, aby Ziobro stanął przed polskim wymiarem sprawiedliwości. Pisał także, że czynności procesowe utrudniał sam podejrzany oraz rząd węgierski, udzielając mu ochrony. To bardzo ostry komunikat polityczno-prawny.
Żurek podkreślił, że polska strona unieważniła dokumenty. Właśnie dlatego wyjazd do USA stał się dla resortu tak ważnym pytaniem. Jeśli dokumenty były nieważne, trzeba ustalić, na jakiej podstawie przekroczono granice.
Jednocześnie nie można z góry pisać, że doszło do przestępstwa przy podróży. To wymagałoby potwierdzenia przez właściwe organy. Na razie mamy pytania ministra, relacje mediów i odpowiedź samego Ziobry.
Sprawa dotyczy także Węgier. To z ich terytorium były minister miał wyjechać. Jeśli Polska chce wyjaśnić procedurę, musi pytać zarówno państwo wyjazdu, jak i państwo wjazdu.
Różnica między unieważnionym paszportem a innym dokumentem podróży może okazać się sednem sporu. Dla widza brzmi to technicznie, ale dla państwowych procedur ma zasadnicze znaczenie. Jeśli dokument został uznany przez służby graniczne, pytanie brzmi, kto go wydał i na jakiej podstawie.
Ziobro odpowiada dokumentem związanym z azylem
Ziobro w rozmowie z TV Republika mówił, że są to powszechnie znane procedury związane z przyznaniem obywatelowi prawa do azylu. Według jego wyjaśnienia osoba w takiej sytuacji korzysta ze stosownych dokumentów pozwalających poruszać się po świecie. Stwierdził, że taki dokument posiadał i z niego skorzystał.
To jest jego wersja wydarzeń, która ma podważać zarzut bezprawnej podróży. Nie rozstrzyga jednak szczegółów dokumentu. Na podstawie dostępnych informacji nie da się nazwać go konkretnym typem dokumentu ani potwierdzić jego zakresu.
Właśnie dlatego pytania Żurka do USA i Węgier są kluczowe. Tylko oficjalne odpowiedzi mogą pokazać, jakie dokumenty zostały uznane przy odprawie. Bez tego spór pozostaje starciem komunikatów.
Ziobro próbuje przenieść ciężar sprawy na legalność procedur azylowych. Rząd próbuje pokazać, że wyjazd mimo unieważnionych dokumentów wymaga wyjaśnienia. Obie narracje są dla swoich odbiorców bardzo wygodne.
Spór o dokumenty może być ważniejszy niż samo zdjęcie
Zdjęcie z Newark działa medialnie, bo pokazuje fizyczną obecność Ziobry w USA. Prawnie ważniejsze są jednak podstawy wjazdu i status byłego ministra. To one zdecydują, jakie kroki może podjąć Polska.
Nie należy pisać, że USA świadomie chronią Ziobrę, jeśli nie ma na to potwierdzenia. Nie należy też przesądzać, że Węgry złamały prawo. W takiej sprawie każde z tych zdań miałoby duży ciężar dyplomatyczny.
Pytania do USA i Węgier mogą rozpocząć dłuższą wymianę między państwami. Jeśli Polska będzie chciała ekstradycji lub innych działań, musi najpierw uporządkować status dokumentów i pobytu. Bez tego polityczne oburzenie nie wystarczy.
Ta odsłona sprawy Ziobry różni się od wątku medialnego i od samego wniosku o ekstradycję. Tutaj centrum stanowi dokument, granica i procedura. Odpowiedzi Waszyngtonu oraz Budapesztu mogą zdecydować, czy rząd będzie miał w ręku mocny argument, czy tylko kolejną polityczną awanturę.
Odpowiedzi z USA mogą ustawić dalszą strategię Polski
Jeżeli amerykańskie władze potwierdzą legalny dokument podróży, polski rząd będzie musiał przenieść ciężar na procedurę ekstradycyjną. Wtedy pytanie o sam wyjazd straci część politycznej siły. Najważniejsze staną się zarzuty i przesłanki prawne do wydania byłego ministra.
Jeżeli pojawią się niejasności, sprawa może wejść w znacznie ostrzejszy etap. Polska będzie mogła pytać nie tylko o Ziobrę, ale także o działania państw, które pozwoliły mu się przemieścić. To byłby już spór o współpracę między sojusznikami.
Ziobro ma interes w tym, by pokazywać swoją podróż jako legalną i opartą na azylowych procedurach. Rząd ma interes w tym, by pokazać, że nie da się ominąć polskich decyzji procesowych. Te dwie narracje będą się ścierać przy każdym kolejnym komunikacie.
Dlatego dokument podróży może okazać się bardziej politycznie wybuchowy niż samo zdjęcie z lotniska. Fotografia pokazuje miejsce, ale papier pokazuje mechanizm. A właśnie mechanizm będzie teraz najważniejszy dla dalszego ruchu Warszawy.
